Vì sao WSA được xem là giải thưởng số uy tín gắn với Liên Hợp Quốc

Khi Nền tảng Thiện nguyện được vinh danh tại World Summit Awards (WSA) 2025, một câu hỏi thường được đặt ra là: WSA là giải thưởng như thế nào và vì sao sự ghi nhận này có ý nghĩa với một giải pháp công nghệ Việt Nam?

Câu trả lời trước hết nằm ở bề dày lịch sử. WSA được khởi xướng từ năm 2003, trong khuôn khổ Hội nghị Thượng đỉnh Thế giới về Xã hội Thông tin của Liên Hợp Quốc. Hơn hai thập kỷ duy trì liên tục giúp giải thưởng hình thành một mạng lưới quốc tế về nội dung số, đổi mới sáng tạo và tác động xã hội.

Yếu tố thứ hai là phạm vi toàn cầu. WSA hiện vận hành trong mạng lưới 182 quốc gia. Ở mỗi quốc gia, chuyên gia quốc gia đề cử các giải pháp tiêu biểu vào từng hạng mục. Điều này giúp giải thưởng không chỉ tập trung ở các trung tâm công nghệ lớn, mà còn mở ra cơ hội cho các sản phẩm đến từ những thị trường đang phát triển, miễn là có tác động xã hội rõ ràng.

Yếu tố thứ ba là quy trình tuyển chọn nhiều vòng. Một giải pháp muốn có tên trong danh sách chiến thắng phải đi qua đề cử cấp quốc gia, sơ khảo trực tuyến và chung khảo quốc tế. Năm 2025, WSA lựa chọn 40 giải pháp đến từ 28 quốc gia ở 8 hạng mục, mỗi hạng mục chỉ có 5 giải pháp chiến thắng toàn cầu.

Điểm làm nên vị thế riêng của WSA không chỉ là tính cạnh tranh, mà còn là cách giải thưởng nhìn nhận công nghệ. WSA không tôn vinh công nghệ theo nghĩa kỹ thuật thuần túy. Một sản phẩm dù hiện đại đến đâu cũng cần chứng minh được rằng nó giải quyết một vấn đề xã hội thực tế, tạo giá trị công cộng và đóng góp cho các Mục tiêu Phát triển Bền vững.

Với Nền tảng Thiện nguyện, yếu tố này thể hiện khá rõ. Nền tảng không được vinh danh vì một tính năng đơn lẻ, mà vì mô hình tổng thể: dùng hạ tầng số để tăng cường minh bạch, kết nối nguồn lực xã hội và thúc đẩy sự tham gia của cộng đồng trong hoạt động nhân đạo, từ thiện.

Cấu phần trung tâm của mô hình là tài khoản thanh toán minh bạch 4 chữ số do MB cung cấp miễn phí cho các tổ chức và cá nhân vận động đóng góp. Toàn bộ giao dịch được tự động cập nhật và công khai theo thời gian thực. Đây là cách công nghệ chuyển một lời cam kết minh bạch thành một cơ chế vận hành có thể kiểm chứng.

Hạng mục mà nền tảng được vinh danh – Quản trị công và Sự tham gia của Công dân – cũng cho thấy WSA đánh giá cao những giải pháp tạo ra sự tham gia rộng hơn của cộng đồng. Người đóng góp không chỉ là người gửi tiền, mà có thể theo dõi dòng tiền, kiểm tra tiến độ và tham gia giám sát hoạt động thiện nguyện.

WSA do ICNM, một tổ chức phi lợi nhuận có hơn hai thập kỷ kinh nghiệm trong lĩnh vực nội dung số và tác động xã hội, tổ chức. Giải thưởng có sự tham gia của các đối tác như Liên Hợp Quốc, UNESCO và Chính phủ Áo với vai trò nước chủ nhà. Tổng hòa các yếu tố này tạo nên tính quốc tế và độ tin cậy cho giải thưởng.

Vì vậy, việc một nền tảng Việt Nam được WSA 2025 vinh danh không nên chỉ được nhìn như một danh hiệu. Đó còn là sự xác nhận rằng một bài toán xã hội trong nước, nếu được giải bằng công nghệ phù hợp, có thể đáp ứng chuẩn mực quốc tế về đổi mới sáng tạo và tác động cộng đồng.

Trong bối cảnh các địa phương đang thúc đẩy chuyển đổi số và tìm kiếm những mô hình phục vụ người dân, câu chuyện WSA cũng gợi ý một cách tiếp cận thực tế: công nghệ không nhất thiết phải bắt đầu từ những khái niệm lớn, mà có thể bắt đầu từ một nhu cầu cụ thể của cộng đồng. Khi nhu cầu đó được giải quyết bằng dữ liệu, quy trình rõ ràng và sự tham gia của người dân, sản phẩm số có cơ hội tạo tác động bền vững hơn.